دانشکده پیک وان

آموزشگاه مجازی عکاسی ( آموزش عکاسی )

سمیه سادات غلامی در ۲۲ - شهریور - ۱۳۹۲

رتبه : (سطح مبتدی تا متوسط)

مبانی هنرهای تجسمی (نقطه)

هوالمصور
در آسمان علم عمل برترین پر است
در کشور وجود هنر بهترین غناست

سلام خدمت دوستان عکاس
در این بخش از مقالات، مبانی هنرهای تجسمی یا سواد بصری را با هم مرور خواهیم کرد. برای دوری از اطاله کلام مطالب به بخش های مختلف تقسیم شده است، بعد از یک مقدمه کوتاه به بخش اول که “نقطه” است می پردازیم.

خلق آثار هنرهای تجسمی و درک درست آن ها نیاز به یک شناخت اولیه از اصول و مبانی هنرهای تجسمی دارد. مبانی را می توان به الفبا و قواعد درک زبان و ابدع در هنرهای تجسمی و بصری تعبیر کرد، مانند سواد نوشتاری که نیاز به آموزش و شناخت حروف و قواعد ارتباطی دارد؛ تصویر نیز دارای الفبا و نیروهایست مستلزم شناخت و آموزش. آشنا شدن با مبانی هنرهای تجسمی در درک کردن جهان بصری مؤثر است.
به طور کلی می توان گفت همه هنرهایی که به صورت بصری ارائه یا دیده می شوند و با تصویر سر و کار دارند، اصول و مبانی مشترکی دارند که «مبانی هنرهای تجسمی» یا «مبانی هنرهای بصری» نامیده می شوند. بنابراین در مبانی هنرهای تجسمی الفبای تجسم یا تصویر کردن و همچنین درک آثار هنرهای تجسمی را تجربه خواهیم کرد.

تصویر به دو بخش اصلی عناصر بصری و روابط بین آنها تقسیم می شود.

  • الفبا: نقطه، خط، سطح، حجم، بافت، نور، رنگ
  • نیروها: تعادل، توازن، تقارن، تضاد، تناسب، ریتم، حرکت …

عناصر بصری (نقطه، خط، سطح، حجم، بافت) قابل اندازه گیری و محاسبه هستند؛ اما پدیده نور و رنگ چون مرتبا دستخوش تغییر و تحول است اندازه گیری آن به سهولت غیر ممکن و گاه بعید است.

نقطه:

    نقطه از دیدگاه ریاضی، عنصری است که هیچ گونه بعدی ندارد؛ ابتدا و انتهای خط قرار دارد و از تقاطع دو خط بوجود می آید. بدین لحاظ ذهنی است و غیرقابل رؤیت؛ اما از دیدگاه هنرهای تجسمی، نقطه ساده ترین واحد تقلیل ناپذیر ارتباطات بصری و مبدا پیدایش فرم است.

آفتابعکس: سمیه سادات غلامی

نقطه نسبی است؛ شکل و اندازه آن، در موقعیت های مختلف تغییر می کند. ممکن است به هر شکل هندسی ظاهر بشود و یا اصلا شکل هندسی نداشته باشد.

رحمان نعمتیعکس: رحمان نعمتی

زهره مولوی 2عکس: زهره مولوی

بنابراین محدوده ی فضا یا سطح که همان کادر است نقش تعیین کننده ای در تشخیص دادن نقطه تجسمی و معنا پیدا کردن آن دارد (نسبت آن به کادر حائز اهمیت است). در صورتی که اندازه لکه یا عنصر بصری نسبت به کادر به قدری کوچک باشد که به طور معمول نتوانیم جزئیات آن ها را به صورت سطح یا حجم تشخیص بدهیم، می توانیم به آن نقطه تجسمی یا بصری بگوییم.

 نقطه میتواند مثبت و یا منفی باشد. از طریق نقاط مثبت یا منفی یا تضاد تاریکی و روشنی جلوه های بصری زیبا ایجاد میشود.

نقطه مثبت= کادری سفید که نقطه سیاه رنگی در آن وجود دارد

نقطه منفی= کادری سیاه رنگ که نقطه سفید در آن وجود دارد.

محسن رضاپورعکس: محسن رضاپور

    یک نقطه کوچک در خود انرژی ذخیره شده بسیاری دارد که چشم را به طرف خود جلب می کند و به عنوان آغاز یک تجربه بصری، در راه شناخت مبانی ارتباطات بصری به کار گرفته می شود؛ از این لحاظ برای نشان دادن عنصر تاکید مورد استفاده قرار می گیرد. مفاهیمی چون، تجمع و تفرق را نیز می توان توسط نقطه به مخاطب منتقل کرد.

علی چاوشیعکس: علی چاوشی

سمانه شیرازیعکس: سمانه شیرازی

    بسته به این که نقطه بصری در کجای کادر قرار گرفته باشد، موقعیت های متفاوتی را به وجود می آورد. با توجه به محل قرار گیری، مفاهیم مختلفی را القا می کند. یک نقطه روابط محدود ساده ای با اطراف خود دارد و به همان نسبت توجه مخاطب را به خود جلب می کند. اما چنانچه نقاط بصری متعددی در یک کادر وجود داشته باشند، بر اساس روابطی که از نظر شکل، اندازه ، تیرگی ، روشنی ، رنگ ، بافت ، دوری و نزدیکی با یکدیگر دارند تأثیرات بصری متفاوتی به وجود خواهند آورد. گاهی ممکن است نقطه به عنوان کوچک ترین بخش تصویر تلقی شود. در این صورت در اثر تراکم نقطه های تیره، تیرگی حاصل می شود و در اثر پراکندگی آنها روشنی دیده می شود. با تکرار و تغییر اندازه نقطه در ترکیب های مختلف به مفاهیمی از تراکم، انبساط، ریتم و حرکت دست پیدا می کنیم.

امین مرواریدیعکس: امین مرواریدی

SONY DSCعکس: سید مجتبی مظلوم زاده

انواع مفاهیم نقطه در کادر

1-    نقطه در مرکز کادر= نقطه تعادل

2-    نقطه در نیمه بالا کادر وسط= سبکی

3-    نقطه در وسط نیمه پایین = سنگینی

4-    نقطه در گوشه های بالا کادر= عدم تعادل

5-    نقطه در گوشه های پایین = انزوا، گوشه نشینی و تنهایی

ashoriعکس: پرهام عاشوری

37135عکس: آرشیو

    نقطه در تفکر غرب، موجودی موهم است.  مضامین آن حذف شده و به صورت نیرویی به آن توجه می شود اما در تفکر شرق نقطه وحدت و هماهنگی ایجاد می کند، مرکزیت همیشه با نقطه است همان طور که در دایره حرکت بر اساس نقطه است.  شمسه همان نقطه نورانی است.

سعید فدائیانعکس: سعید فدائیان

 صدای نقطه:  صدای آن از نظر مفهومی سکوت است. نقطه را می توان پایان همه چیز دانست که در این صورت بار مفهومی منفی خواهد داشت ولی از طرفی همین نقطه پایانی می تواند آغازگر رابطه یا جمله یا مفهومی تازه باشد که در این صورت دارای معنای مثبت است.

اگر چه نقطه از نظر نمادین ساکت و بی صداست ولی از نظر بصری وقتی نقطه ای در یک کادر قرار می گیرد بخاطر جاذبه بصری زیاد سرو صدای بسیاری دارد؛ و برای خاموش کردن صدای آن تنها می توان عناصر بصری دیگر در کنارش قرار داد. از نظر عرفانی نقطه نشانگر زمان بی آغاز و بی پایان و ازلی و همچنین خداوند است.

پایان بخش اول ( مبانی هنرهای تجسمی – نقطه )

بخش دوم – مبانی هنرهای تجسمی (خط) – کلیک کنید


23 ديدگاه

  1. محمد دلیری می‌گه:

    مقالات (نقطه-خط-شکل) شما بسیار ارزشمند و بنیادین هستند که نه فقط در زمینه عکس که در کلیه هنرها کاربرد دارند. با تشکر از زحمات شما.

  2. سراب می‌گه:

    بعضی از تصاویرتون واقعا زیباست

  3. هنگامه می‌گه:

    چه جالب !به درد رشتم خورد «رشته گرافیک زیرمجموعه طراحی وبسته بندی»

  4. رضا می‌گه:

    خیلی خوب بود.بهش نیاز داشتم.خیلییییییییییییییییییییییییییییی ممنون.

  5. shirin می‌گه:

    khob bood estefade kardan

  6. reza می‌گه:

    salam
    az zahamateton mamanonam amma ey kash file pdf in maghalehar o ham mizashtin ta beshe print azash tahayye kard .bazam mamanonam

  7. soli می‌گه:

    لطفا عکسهای بیشتری در مورد تضاد خط و نقطه بگذارید

  8. tohid می‌گه:

    فقط میتونم بگم که ازتون ممنونم و واستو آرزوی بهترینارو دارم

  9. فریماه می‌گه:

    سلام خیلی به درد خور بود شاد باشید ایا بقیه مبحث مبانی رو ادامه میدید؟

  10. علی می‌گه:

    مطلب بسیار عالی و ارزشمندی بود
    از شما سپاس گزارم

  11. محمد می‌گه:

    ممنون از حوصلتون :) .

  12. ناشناس می‌گه:

    خانم غلامی مقالتون عالی بود (:
    واقعا عالی درس میدید (:

يک ديدگاه بگذاريد


سوال ضد اسپم *