دانشکده پیک وان

آموزشگاه مجازی عکاسی ( آموزش عکاسی )

سمیه سادات غلامی در ۲۲ - شهریور - ۱۳۹۲

رتبه : (سطح مبتدی تا متوسط)

مبانی هنرهای تجسمی (خط)

هوالمصور
در آسمان علم عمل برترین پر است
در کشور وجود هنر بهترین غناست

سلام خدمت دوستان عکاس
قرار بود در این بخش از مقالات، مبانی هنرهای تجسمی یا سواد بصری را با هم مرور کنیم. مرور دوباره این مطالب به بررسی و نقد ساختاری عکسهای خود و دوستان عکاسمان کمک خواهد کرد. در بخش دوم مطالب به مبحث خط می پردازیم.

خط:

    خط در دیدگاه ریاضی از به هم پیوستن نقطه ها به وجود می آید. دارای طول و فاقد عرض است. نقطه، بر اثر نیرویی که از یک جهت به او وارد آمده، حالت ایستایی خود را از دست داده و به صورت یک عنصر فعال به نام خط در آمده است.

003عکس: آرشیو

معصومه علیئی 2عکس: معصومه علیئی

قاطع ترین عنصر بصری است که برای همگان آشناست، صریح، روشن و بدون ابهام است. از عناصر قدرتمند در ترکیب بندی عکس، خطوط هستند که با ممارست عکاس، تاثیر پویایی بر حس عکس و یا هدایت چشم مخاطب به عکس می گذارند. خط نشان دهنده جهت و موقعیت است و نیز مرز سطح را تشکیل می دهد و آنرا محدود می کند. جهت و راستا را می نمایاند، چه بر روی صفحه و چه در فضا؛ خط در خود انرژی و نیروی زیادی ذخیره دارد، و در موقعیت های متفاوت عکس العمل های گوناگونی از خود نشان می دهد. خطوط مختلف تاثیرات متفاوتی بر عکس می گذارند. اینکه چطور از خطوط بهره ببریم اتفاقی نیست، بلکه به زمان و تمرین احتیاج دارد.

همانگونه که در مبحث نقطه اشاره شد، عنصر خط نیز نسبت به زمان و مکان متغیر است. (قانون نسبیت) به عنوان مثال، اگر به یک ردیف درخت از فاصله دور نگاه کنیم، به صورت خطوطی منظم دیده میشوند. در حالی که هر اندازه به این درختها نزدیک شویم، خطوط نیز در واقعیت درخت، حل شده و در نهایت تنه درخت ها را می بینیم که خط نبوده و هر یک دارای حجمی استوانه ای هستند.

پرهام عاشوری 2عکس: پرهام عاشوری

خط بیان کننده عواطف و احساسات، اندیشه و آرمان ذهنی، فضاسازی و پرسیکتیو است. گاهی فعال و پرانرژی، گاهی ساکن و ایستا و بی تحرک است؛ گاهی منفی است مانند فضای خالی بین دو سطح؛ گاهی مجازی است و به چشم دیده نمی شود بلکه احساس می شود مانند فاصله بین دو نقطه.

به جز نقطه که اولین عنصر بصری است، خودش معنای فضا را ایجاد می کند و از عنصری بوجود نمی آید، بقیه عناصر بصری اولیه از همدیگر بوجود می آیند؛ از تکرار نقاط خط بوجود می آید، از تکرار خطوط سطح و از تکرار حداقل سه سطح القای حجم می شود.

SONY DSCعکس: سید مجتبی مظلوم زاده

47109عکس: آرشیو

   ایجاد ریتم و حرکت درخطوط به اشکال گوناگونی صورت می پذیرد. تغییر اندازه ها و طول خطوط ، تغییر فاصله ها و نهایتا تغییر ضخامت خطوط می توانند عواملی باشند تا ریتم، بهتر ایجاد شود؛ خط ها از لحاظ بیان حالات روانی، دارای ویژگی هایی هستند، که در آفرینش های هنری مورد استفاده هنرمندان قرار می گیرند. مثلا خط ضخیم، خشونت و سختی، خط راست و عمودی، ایستایی و مقاومت، و خط زیگزاک و شکسته، هیجان را القا می کنند. خطی که بر خط افقی عمود شده باشد بیان کننده تعادل بین دو عنصر متضاد است، یکی خط افق، که نشانگر آرامش، گستردگی و دیگری خط عمودی که بیان کننده، ایستایی و مظهر فشار قوه جاذبه زمین است. که ترکیب این دو خط با هم، از لحاظ بصری استحکام ویژه ای را القا می کند، که نشانی است نمادین از تجربه تعادل و ایستادن انسان بر سطح زمین.

55018عکس: آرشیو

    خطوط تجسمی بر اساس جهت حرکت مداوم در یک مسیر کلی به چند گروه اصلی تقسیم می شوند که عبارتند از :

الف) خطوط عمودی: مفهوم این خطوط می تواند ایستادگی، مقاومت، استحکام، نیرومند و مبین توازن و تعادل باشد. خطوط عمود این قابلیت را دارند تا حالات و احساسات مختلفی را درعکس پدید آورند. از حس قدرت گرفته تا حس رشد و شکوفایی.

این خطوط حس عظمت، جلال و تسلط را بر می انگیزند. استفاده بجا از این خطوط همچنین می تواند حس پایداری، آرامش، دوام و استحکام را القا کند، که در این صورت، مثل خطوط افقی عمل می کنند. همان طور که خطوط افقی با کادر افقی تشدید می شوند، خطوط عمود هم با استفاده از کادر عمودی برجسته تر خواهند شد. این باعث می شود بر ارتفاع شیء عمودی تاکید شود و بلند تر به نظر برسد. البته، در مواردی با توجه به مفهوم اثر میتوانید این قانون را بشکنید!

حسن خسرو آبادیعکس: حسن خسروآبادی

خطوط عمود را تا جایی که امکان دارد، باید هم تراز و در توازی لبه های کادر عکاسی شود. اگر سوژه خیلی بلند است به صورتی که در کادر مخروطی میشود مرکز آن باید مسقیم باشد. رعایت توازی خطوط نیز به میزان شدن عکس کمک می کند. خطوط عمودی که با طرح و الگوی خاص تکرار می شوند، مخصوصا اگر در تضاد با اشکال و خطوطی باشند که در جهات دیگر قرار دارند؛ تاثیر زیادی بر مخاطب میگذارد.

آفتابعکس: سمیه سادات غلامی

ب) خطوط افقی: این خطوط حس آرامش، ثبات، پایداری، عدم تغییر، عدم تعلق به زمان و آسودگی را القا می کنند؛ گویا عکس یا بخشی از آن، در یک لحظه زمانی فریز شده و ساکن است؛ مثل دشت ها، اشیاء افتاده، افراد خوابیده و … این خطوط می توانند با عناصر پویا تر عکس ایجاد تضاد کنند.

54709عکس: آرشیو

قرار دادن خط افق در بالای کادر حس مسافت را برجسته می کند و بر جزئیات پیش زمینه تاکید می کند، در حالی که قرار دادن خط افق در پایین، انزوا و تنهایی المان های خط افق را تشدید می کند. قرار دادن خط افق در وسط کادر هر چند که حکم شکستن یک قانون مقدس را دارد، اما برای گرفتن انعکاس ها مناسب است. عکاسان طبیعت از خطوط افقی برای ایجاد نوعی مسافت و وسعت دادن به منظره مورد نظرشان بهره می برند. افق های ناشکسته باعث می شوند عکس ساکن و راکد به نظر برسد و بهتر است آنها را با استفاده از اشکال دیگر بشکنید و به آن جذابیت ببخشید.

لایه های خطوط افقی، ترکیب بندی را قوت می بخشند و می توانند در عکس ریتم و الگو بوجود آورند و به خودی خود مرکز و موضوع توجه عکس واقع شوند. از تراز بودن خطوط افقی و قانون یک سوم عکس غافل نشوید، مگر برای القای مفهومی خاص!

محسن رضاپور 2عکس: محسن رضاپور

علیعکس: علی چاوشی

ج) خطوط مایل: حالت تزلزل و فروپاشی خط عمود را بیان می کند. در یک اثر تجسمی برای نشان دادن تحرک ، پویایی، خشونت، عدم ایستایی، ناپایدار، عدم سکون و ثبات به کار می روند. این خطوط به یک ترکیب ایستا و ساکن تحرک و انرژی می دهند. ریتم خطوط قطری (مورب) عموماً چشم مخاطب را به سمت عکس می کشانند. این خطوط با قطع خطوط دیگر نقاط توجه در عکس بوجود می آورند و اغلب با اشاره بر پرسپکتیو به عکس عمق می دهند.

نباید با یک خط ناشیانه عکستان را دو نیم کنید بلکه لا به لای اشکال به دنبال انحنا ها و الگوها باشید. همچنین خط قطری نباید دقیقا از گوشه ای به گوشه ی دیگر برسد، بلکه بهتر است خارج از مرکز و به اطراف گوشه ها برسد.

مریم پژمانعکس: مریم پژمان

قانون خط قطری میگوید: المان های مهم تصویر باید در امتداد خطی قطری قرار بگیرند.

بخاطر داشته باشید که خطوط مورب متعدد در جهات مختلف و در تقاطع با یکدیگر حس حرکت را به عکس شما می دهد اما اگر خیلی زیاد شوند گیج کننده و پر هرج و مرج خواهد شد. و نهایتا همچون خطوط افقی و عمودی، خطوط موربی که با الگوی خاصی در عکس تکرار شوند، می توانند فی نفسه موضوع اصلی عکس شما واقع شوند.

SONY DSCعکس: الهه احسانی نیا

akram rezaiعکس: اکرم رضایی

 د) خطوط منحنی: خطوط منحنی، خطوط جذابی هستند و می توانند هدایتگر خوبی باشند. این خطوط مثل خطوط قطری حس تحرک را بوجود می آورند اما خلاف خطوط قطری که حس انرژی به تصویر می دهند، این خطوط حس آرامش را منتقل می کنند. این خطوط الزاما “s” شکل نیستند بلکه هر خط پیچ و تاب دار، یک خط منحنی ست.

این خطوط همچنین فرم را برجسته می کنند و به اشیای بی جان زندگی می بخشند. بخاطر بسپارید که همه خطوط در طبیعت متقارن نیستند. بنابرین اهمیت دارد که کدام قسمت ها را برای فوکوس انتخاب کنید و از کدام قسمت ها صرف نظر کنید.

در یک اثر تجسمی ممکن است برای نمایش حرکت سیال و مداوم، نرمی، لغزندگی، آرامش، ملایمت و ملاطفت به کار گرفته شود.

افشین رازیعکس: افشین رازی

 ه) خطوط زاویه دار یا زیگزاک به علت وجود دو نیروی همسان، که در یک نقطه همدیگر را تقویت می کنند، بیان کننده قدرت و تحرک بوده و از لحاظ بصری، نیروی کشش و جاذبه را القا می کند.

196_539عکس: معصومه علیئی

خطوط می توانند در مسیر حرکت خود دارای شرایط زیر باشند :

  1. ضخیم یا نازک، قوی یا ضعیف ، تیره یا روشن شوند.
  2.  به صورت خطوط باریک یا ضخیم یکنواخت باشند.
  3. می توانند در جهت مسیر اصلی خود به صورت بریده بریده و یا متعدد باشند.
  4.  می توانند در جهت مسیر اصلی خود به شکل زیگزاگ، شکسته و یا موجی در می آیند.
  5.  می توانند به صورت منظم و یا نامنظم در مسیر اصلی حرکت خود تغییر جهت دهند.

که هر کدام از این موارد القای مفهومی خاص برای خط میکند.

37538عکس:عزیز عباسی

 

 

پایان بخش دوم – مبانی هنرهای تجسمی (خط)

بخش سوم – مبانی هنرهای تجسمی ( شکل ) – کلیک کنید


15 ديدگاه

  1. reita می‌گه:

    میشه لطف کنید کلید راست موس رو آزاد کنید؟!….سایت آموزشی واسه چی باید کلید راست موس بسته شه؟!….
    خو عکساشو میخوام >.<

  2. zahra می‌گه:

    khobe k bara har ax tozihate basarisham neveshtin

  3. استاد محسن می‌گه:

    عااالی بود
    ممنون

  4. شاهین غفاری می‌گه:

    سلام
    عکس آخر مربوط به آقای عزیز عباسی است که در سایت 1X هم به نمایش در آمده. بد نیست به جهت حق کپی رایت و رعایت حقوق عکاس نام ایشان را زیر عکس درج بفرمایید.
    با تشکر

  5. مرتضی می‌گه:

    سایت بسیار عالی. ولی بگید من اگر بخوام این عکس هارو ببرم اونم بدون تبلیغ باید چیکار کنم اینو میخوام تو مقالم بزارم باید چیکار کنم بدون تبلیغشو کجا پیدا کنم؟؟؟؟؟؟

    • مدیریت می‌گه:

      یعنی چی بدون تبلیغ ؟ – یعنی بدون آرم و واتر مارک سایت –
      نزنید این حرف رو ،
      حتی اگر سایتی به شما اجازه استفاده دهد باید منبع رو ذکر کنید. اما استفاده از این مقاله با ذکر نام منبع هم مجاز نیست. بعد شما می پرسید چطور بدون تبلیغ ببرم تو مقالم بذارم ؟!!!
      یعنی میخواهید حتی نام منبع هم مشخص نباشد !!!!

      • مرتضی می‌گه:

        منبع رو میزنم ولی این خیلی بزرگ تمام تصویر رو گرفته اصلا نمیشه درست تصویر رو دیدی من برای پرژه این متن و عکس رو میخوام بعدا سه سری اطلااتی ک دارم باید به تصاویر اضافه کنم ولی این منبعی که رو تصویر گذاشنید اصلا اجازه بهم نمید من روش کار کنم خواهش میکنم کمک کنید این مطالا بهم کمک میکنن

  6. مرتضی می‌گه:

    شما منبع رو کوچیک نوشتید اخه نیاز نبود به این بزرگی منبع رو بنویسید

    • مدیریت می‌گه:

      استفاده از مقالات حتی با ذکر نام منبع نیز ممنوع است.
      وقتی منبع رو کوچک بزنیم . قسمت منبع رو حذف می کنند و مقالات رو بدون ذکر نام منبع منتشر می کنند.
      اگر دلتون برای عکاسی و پیشرفت اینگونه مباحث می سوزد در سایت خود آدرس این مقاله را منتشر کنید نه اینکه به فکر کپی برداری باشد.
      استفاده از مقالات پیگرد قانونی دارد

يک ديدگاه بگذاريد

شما بايد وارد شويد تا بتوانيد ديدگاه بگذاريد